เชิญชวนร่วมเขียนเรื่องราวความสุขของท่าน ผ่าน Share.psu.ac.th โดยใส่คำสำคัญ PSU.QWL
อ่าน: 6367
ความเห็น: 3

การบริหารรัฐกิจในศตวรรษที่ 21

จนกระทั้งแนวคิด NPM ได้รับการวิพากษ์ เช่น ประเด็นการเปลี่ยนสถานะประชาชนพลเมือง ให้กลายเป็นเพียง "ลูกค้า" ตามวิธีคิดแบบธุรกิจเอกชน โดยมองข้ามความเป็นพลเมืองในฐานะผู้ที่ได้รับสิทธิตามที่กฎหมายรัฐธรรมนูญรับรอง ทั้งในแง่สิทธิ ความคุ้มครอง และการปฏิบัติอย่างเท่าเทียมเสมอภาค โดยที่บางกรณีผู้ที่ไม่เสียภาษี รัฐจำต้องให้การยกเว้น เช่น คนชรา เด็ก และผู้ด้อยโอกาสทางสังคม (ผู้พิการช่วยตนเองไม่ได้ เป็นต้น)

      ภาคการศึกษา 1/2553 ณ "สำนักตักศิลาท่าพระจันทร์" ผมตัดสินลงทะเบียนเรียนใน 3 รายวิชาหลักสูตร ป.เอก ของคณะรัฐศาสตร์ โดย 1 ใน 3 รายวิชาที่ผมเลือกเรียน คือ

     รายวิชา ร.820 "สัมมนาสาขาวิชาการบริหารรัฐกิจและกิจการสาธารณะ" โดย รองศาสตราจารย์ ดร.อัมพร ธำรงลักษณ์ เป็นอาจารย์ผู้รับผิดชอบรายวิชานี้

      อาจารย์อัมพร ได้แนะนำหนังสือออกใหม่เล่มหนึ่งของคณะรัฐศาสตร์ หนังสือเล่มนี้เกี่ยวข้องกับการบริหารรัฐกิจโดยตรง ภายหลังจากที่ผมได้มันมาเป็นสมบัติส่วนตัว เปิดอ่านดูในบทความชิ้นแรกซึ่งเป็นของอาจารย์อัมพร เห็นได้ชัดครับว่าเหมาะสมกับยุคสมัยยิ่งนัก เพราะมันช่างเข้ากับยุคสมัยและความเป็นจริง จริงๆ

     หนังสือเล่มนี้ ใช้ชื่อว่า

     "การบริหารการปกครองสาธารณะ (Public Governance) : การบริหารรัฐกิจในศตวรรษที่ 21" (พิมพ์ครั้งแรก 2553 โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์)

      ผมว่าผู้ที่สนใจทางด้านบริหารรัฐกิจหรือรัฐประศาสนศาสตร์ ควรหามาอ่านอย่างยิ่ง เพื่อให้รู้เท่าและรู้ทันการเปลี่ยนแปลงของศาสตร์สาขานี้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งครูบาอาจารย์และนักศึกษาในสาขาทางด้านนี้ เพื่อตามให้ทันกับโลกที่กำลังเปลี่ยนแปลงแรงและเร็วยิ่งกว่าลูกข่าง 

     หนังสือเล่มนี้เป็นการรวบรวมบทความดีๆ จากนักวิชาการทางด้านการบริหารรัฐกิจหรือรัฐประศาสนศาสตร์ ซึ่งช่วยเปิดโลกทัศน์และมุมมองการบริหารในศตวรรษที่ 21 ได้เป็นอย่างดี และหากยังอ่านไม่จุใจก็ขอให้พลิกไปดูบรรณานุกรมท้ายเล่ม ก็จะพบกับลายแทงกรุสมบัติ ที่อาจจะนำเราไปพบเพชรนิลจินดาหรือสร้อยคอฝังเพชรก็อาจเป็นได้

      โครงสร้างเนื้อหาในหนังสือแบ่งออกเป็น 8 บท/บทความ ดังนี้ครับ

      1. การบริหารปกครองสาธารณะ : การบริหารรัฐกิจในศตวรรษที่ 21 (โดย รศ.ดร.อัมพร ธำรงลักษณ์)

      2. นโยบายสาธารณะในบริบทการบริหารปกครอง (โดย ดร.ทวิดา กมลเวชช)

      3. การบริหารปกครองกับความสัมพันธ์ระหว่างหน่วยงานของรัฐ (โดย ดร.วสันต์ เหลืองประภัสร์)

     4. การมีส่วนร่วมของประชาชน : ความท้าทายของนักบริหารรัฐกิจในสังคมประชาธิปไตย (โดย ผศ.ดร.อรทัย ก๊กผล)

     5. นโยบายสิ่งแวดล้อม (โดย รศ.ดร.โสภารัตน์ จารุสมบัติ)

     6. การปฏิรูประบบราชการไทย : มิติการปรับเปลี่ยนบทบาทภารกิจและโครงสร้างส่วนราชการ (โดย สมใจ สังข์แสตมป์)

     7. การบริหารงานมุ่งผลสัมฤทธิ์ (โดย ดร.ไพบูลย์ โพธิ์สุวรรณ)

     และ 8. จริยธรรมในการบริหารรัฐกิจ (โดย รศ.ดร.อัมพร ธำรงลักษณ์, หทัยชนก ศิริวัฒนกุล และกัลยา แซ่อั้ง)

      ผมจะหยิบยกบางประเด็นจากบทความชิ้นแรกของอาจารย์อัมพร มาเล่าสู่กันฟังก็แล้วกัน บทความชิ้นนี้พูดถึงพัฒนาการของการบริหารรัฐกิจสู่ศตวรรษที่ 21 ไว้อย่างละเอียดพิสดาร กล่าวคือ 

     จาก "การศึกษาการบริหารแยกออกจากการเมือง (politics-administration dichotomy)" สู่

     "การเมืองกับการบริหารมิอาจแยกออกจากกันได้" สู่

     "กำเนิดของการบริหารรัฐกิจใหม่ (New Public Administration : NPA)" สู่

     "การจัดการภาครัฐใหม่ (New Public Management : NPM) ที่เน้น 6 เรื่องหลัก ได้แก่ การปรับใช้หลักการจัดการนิยมของภาคเอกชนมาใช้กับการบริหารงานภาครัฐ การแปรรูปรัฐวิสาหกิจ การแตกหน่วยงาน การแข่งขัน การกระจายอำนาจ และการมอบอำนาจให้กับพลเมือง"

      จนกระทั้งแนวคิด NPM ได้รับการวิพากษ์ เช่น

      ประเด็นการเปลี่ยนสถานะประชาชนพลเมือง ให้กลายเป็นเพียง "ลูกค้า" ตามวิธีคิดแบบธุรกิจเอกชน โดยมองข้ามความเป็นพลเมืองในฐานะผู้ที่ได้รับสิทธิตามที่กฎหมายรัฐธรรมนูญรับรอง ทั้งในแง่สิทธิ ความคุ้มครอง และการปฏิบัติอย่างเท่าเทียมเสมอภาค โดยที่บางกรณีผู้ที่ไม่เสียภาษี รัฐจำต้องให้การยกเว้น เช่น คนชรา เด็ก และผู้ด้อยโอกาสทางสังคม (ผู้พิการช่วยตนเองไม่ได้ เป็นต้น)

     ลักษณะดังกล่าวข้างต้น ผู้ที่วิพากษ์แนวคิดแบบ NPM มองว่า การยึคแนว NPM ก็คือการลดฐานะของประชาชนเป็นเพียง "ลูกค้า" และในกรณีที่ "ลูกค้า" ไม่จ่ายค่าบริการ/ภาษี เขาก็อาจจะไม่ได้รับบริการ หรือแม้จะได้รับบริการก็อาจเป็นบริการที่ไม่เท่าเทียมเสมอภาค

      ในแง่นี้ อาจารย์อัมพร จึงได้นำข้อเสนอของ เดนฮาร์ท (Denhardt) ซึ่งเป็นทางเลือกใหม่สำหรับการบริหารรัฐกิจที่ควรได้รับการพิจารณา เพราะ "มุ่งเน้นที่พลเมือง" (Citizen - First) เพื่อประโยชน์ในการสร้างชุมชนที่มีความใกล้เคียงกับประชาสังคม (Civil Society) ภายใต้กรอบของระบอบประชาธิปไตยที่ยึดกฎหมายรัฐธรรมนูญเป็นหลัก โดยให้ชื่อว่า

     สู่ "การบริการสาธารณะใหม่ (New Public Service)"  แนวคิดนี้มีหลักสำคัญ 7 ประการ ได้แก่

     1. ให้บริการพลเมืองมิใช่ลูกค้า

     2. แสวงหาผลประโยชน์สาธารณะ

     3. เห็นคุณค่าของความเป็นพลเมือง (Citizenship) และการบริการสาธารณะเหนือการเป็นผู้ประกอบการ

     4. คิดเชิงกลยุทธ์ กระทำอย่างเป็นประชาธิปไตย

     5. ตระหนักถึงความยากลำบากในการสร้างความรับผิดชอบได้

     6. เป็นผู้นำในการให้บริการโดยยึดคุณค่าทางสังคมมากกว่าจะเป็นผู้กำกับ (steer) หรือควบคุม (control) ทิศทางของสังคม

     และ 7. เห็นคุณค่าของ "ประชาชน" โดยการสร้างหน้าต่างแห่งโอกาส และเปิดประตูสู่การสร้างเครือข่ายความร่วมมือและการมีส่วนร่วมให้เกิดขึ้น

     นี้คือทั้งหมดที่ผมจับประเด็นได้ หากท่านใดสนใจในรายละเอียดที่ลึกกว่านี้ต้องตามอ่านเอาเองจากบทความชิ้นแรกในหนังสือเล่มดังกล่าว ท้ายสุดนี้ ผมมองว่าอนาคตการบริหารรัฐกิจแนวต่อไปของศตวรรษที่ 21 คงหนีไม่พ้นแนวคิด

     สู่ "การบริหารรัฐกิจยุคหลังสมัยใหม่" (Post Modern Public Administration) ซึ่งเรื่องนี้อาจารย์อัมพรท่านก็ได้ปูทางไว้บางแล้ว ท่านใดสนใจก็หาอ่านได้ใน

อัมพร ธำรงลักษณ์. (2552). การบริหารรัฐกิจยุคหลังสมัยใหม่รัฐศาสตร์สาร เล่มที่ 3 ฉบับครบรอบ 60 ปี คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. หน้า 242 - 299.

     ไว้โอกาสต่อไปจะนำสิ่งใหม่ๆ ในแวดวงบริหารรัฐกิจและรัฐประศาสนศาสตร์ มาเล่าสู่กันฟังใหม่ครับ

ดอกไม้
People Who Like This
 
Facebook
Twitter
Google

Other Posts By This Blogger

ความเห็น

Ico48
วรพันธ์ เสถียรทิพย์ [IP: 119.31.121.89]
16 October 2010 12:41
#60942

หนังสือเล่มนี้ผมได้อ่านมาบ้างแล้วครับแต่ผมอ่านแล้วไม่ค่อยเข้าใจมากนัก อาจเป็นเพราะพื้นฐานทางด้านการศึกษาไม่ดีพอ อยากให้ท่านแนะนำ และช่วยขยายความเพิ่มเติมบ้าง ในด้านแนวคิดแนวทางการศึกษา เพื่อจะประสพความสำเร็จในการศึกษาอย่างท่านบ้าง และการปรับประยุกต์ใช้ทางทฤษฎี ขอขอบคุณท่านไว้ล่วงหน้าครับ

Ico48
Pisan (Recent Activities)
16 October 2010 15:52
#60952

คิดว่าในเรื่องนี้อีเมลคุยกันน่าจะสะดวกกว่านะครับ คุณวรพันธ์ เสถียรทิพย์

s3930201@hotmail.com ครับ

Ico48
ทรงยศ เซียวสกุล [IP: 112.142.162.22]
28 November 2010 20:34
#61873
หนังสือเล่มนี้หาซื้อได้จากที่ไหนครับ ไปหาดูตามร้านขายหนังสือทั่วไปไม่เห็นมีเลยครับ กำลังทำรายงานเกี่ยวกับเรื่องนี้อยู่ อยากได้มาก

ร่วมแสดงความเห็นในหน้านี้

ชื่อ:
อีเมล:
IP แอดเดรส: 54.204.218.95
ข้อความ:  
เรียกเครื่องมือจัดการข้อความ
   
ยกเลิก หรือ