เชิญชวนร่วมเขียนเรื่องราวความสุขของท่าน ผ่าน Share.psu.ac.th โดยใส่คำสำคัญ PSU.QWL
อ่าน: 2512
ความเห็น: 1

3 ธรรมที่สัมพันธ์ วัฒนธรรม จริยธรรม และสัจธรรม

สอนนักศึกษาในห้องเรียนมาถึงจุดนี้ ผมก็เลยโมเมเอาเองว่า บางทีวัฒนธรรมอาจจะหมายถึง

เข้าสอนในช่วงบ่ายของวันนี้กับรายวิชา 935 - 123 ทักษะชีวิต (Life Skills) หัวข้อ "มนุษย์กับวัฒนธรรม"

ผมก็เลยพยามทบทวนวรรณกรรมในเนื้อหาที่ว่าด้วยเรื่องวัฒนธรรม ทบทวนแล้วกลับพบว่าเนื้อหาของวัฒนธรรมนั้นผูกโยงกับอารยธรรม จึงต้องอธิบายนักศึกษาให้เข้าใจทั้งสองคำ

จำได้ว่าในบล็อกที่ชื่อว่า "ความรู้เป็นอาหารของจิตวิญญาณ" ผมเคยหาความแตกต่างของ 2 คำนี้จากหนังสือเล่มหนึ่งมาเขียนลงบล็อก กล่าวคือ วัฒนธรรมเป็นเรื่องของความเจริญทางด้านจิตใจ ส่วนอารยธรรมเป็นเรื่องของความเจริญด้านสสารหรือวัตถุ

แต่ดูเหมือนคำอธิบายดังกล่าวยังไม่ค่อยจุใจผม ผมก็เลยประมวลสรุปเอาเองจากหนังสือหลายเล่มว่า

"วัฒนธรรมมีความเกี่ยวพันกับอารยธรรม เพราะวัฒนธรรมเป็นฐานของอารยธรรม เปรียบเสมือภูเขาน้ำแข็งที่อยู่ในส่วนของใต้น้ำคือว้ฒนธรรม และส่วนที่อยู่เหนือน้ำคืออารยธรรม วัฒนธรรมกับอารยธรรมต้องไปด้วยกัน"

"วัฒนธรรมมาจากศัพท์ภาษาอังกฤษว่า Culture โดยมาจากคำว่า Cultura ในภาษาละติน หมายถึง การเพาะปลูก หรือการปลูกฝัง" ในภาษาไทยนั้น คำว่า "วัฒนธรรม" ถือเป็นคำสมาส โดยเป็นการชนกันของคำสองคำ คือ วัฒนะ แปลว่า ความเจริญงอกงาม ความรุ่งเรือง กับคำว่า ธรรม แปลว่า ความจริง ความถูกต้อง และความดีงาม

เมื่อชนกันสองคำ วัฒนธรรมจึงหมายถึง "ความเจริญงอกงามที่ตั้งอยู่พื้นฐานของความจริง ความถูกต้อง และความดีงาม" สอดคล้องเป็นอย่างยิ่งกับความหมายของคำว่า อารยธรรม ซึ่งหมายถึง สภาพที่พ้นจากความป่าเถื่อน (อันแสดงออกได้จากความเจริญของสสารหรือวัตถุต่างๆ ที่ปรากฎในสังคมหนึ่งๆ)"

เมื่อพูดถึงวัฒนธรรมที่ตั้งอยู่บนฐานของความจริง ทำให้นึกถึงความสัมพันธ์ระหว่างสัจธรรม จริยธรรม และวัฒนธรรม ทั้ง 3 คำ ลงท้ายด้วยคำว่า "ธรรม" เหมือนกัน แต่มีระดับที่ต่างกัน

1.สัจธรรมอยู่ลึกสุด คือตัวความจริงที่มีอยู่ตามธรรมดาของธรรมชาติ

2. สูงขึ้นมาหน่อยคือจริธรรม อันได้แก่ หลักเกณฑ์เกี่ยวกับความดีงามทั้งหลาย ซึ่งเป็นความจริงที่มนุษย์พึงปฏิบัติและเกี่ยวของให้สอดคล้องกับสัจธรรม

3. วัฒนธรรม อันเป็นรูปแบบการปฏิบัติที่แตกต่างของมนุษย์ในแต่ละสังคม

ยกตัวอย่างเช่น เรื่องการจราจร

เคยถามตัวเองไหมครับว่า ทำไมเมืองไทยเราต้องขับรถชิดซ้าย โดยพวงมาลัยอยู่ด้านขวา ขณะที่อเมริกาเขาขับรถชิดขวา โดยพวงมาลัยอยู่ด้านซ้าย? คำตอบก็คือ ก็เพราะมันเป็นเรื่องของวัฒนธรรมที่ต่างกัน

ความจริงหรือสัจธรรมของเรื่องนี้ก็คือเรื่องของการเดินทาง การเดินทางให้ไวโดยการใช้รถนั้นจำเป็นจะต้องมีทาง หรือช่องทางที่เพียงพอ มีระยะห่างเพื่อให้รถสวนกันไปมาได้สะดวก ไม่ให้เกิดอุบัติเหตุ นี่เป็นความจริงตามธรรมชาติ อยู่ในขั้นสัจธรรม

ส่วนจริยธรรมนั้นก็คือ การปฏิบัติของมนุษย์ที่จะต้องกระทำให้สอดคล้องกับความจริงของธรรมชาติ แน่นอน จะต้องมีความเป็นระบบ ระเบียบในการเดินทาง อาทิเช่น การไปตามลำดับ การขับรถด้วยความปลอดภัย มีสติ ตลอดจนกฎกติกามารยาทในการขับรถ เพื่อไม่ให้เกิดอุบัติเหตุ ถ้าขาดซึ่งสิ่งเหล่านี้ การเดินทางนั้นก็จะไม่ได้ผล เหล่านี้เป็นสิ่งที่ที่มนุษย์พึงปฏิบัติ (จริยธรรม) ให้สอดคล้องกับความจริงของธรรมชาติ (สัจธรรม)

ส่วนวัฒนธรรมนั้น คือ รูปแบบของกฎจราจร การขับรถชิดซ้าย หรือชิดขวา พวงมาลัยอยู่ทางซ้ายหรือทางขวา เครื่องหมายและอุปกรณ์ต่างๆ บางสังคมอาจวางกฎเกณฑ์กติกาว่า รถทุกคันต้องวิ่งทางด้านซ้ายของถนน เวลาจะแซงให้แซงทางด้านขวาของรถคันหน้า จะต้องมีสัญญาณจราจร ไฟแดงห้ามออก ไฟเขียวออกได้ รวมทั้งการเป่านกหวีดของตำรวจจราจร เส้นขาว เส้นเหลือง เหล่านี้จะต้องเป็นที่ยอมรับร่วมกันในสังคม ซึ่งเป็นรูปแบบในระดับของวัฒนธรรม

อย่างไรก็ตาม

ผมว่าหลายคน (รวมทั้งผมด้วย) เกิดมาและดำรงอยู่ในสังคมซึ่งมีวัฒนธรรมครอบอยู่ โดยไม่เคยคิดที่จะทำความเข้าใจให้แจ่มแจ้งในเรื่องนี้เลย ไม่เคยถามว่าทำไมต้องขับรถชิดซ้าย (ขับรถตรงกลางไม่ได้เหรอ?) ทำไมต้องกินข้าว (กินอย่างอื่นไม่ได้เหรอ?) ก็เพราะเรื่องนี้คือเรื่องของวัฒนธรรมที่ดูเหมือนทุกคนจะรู้อยู่แล้ว แต่เอาเข้าจริงกลับไม่รู้อะไรเลยก็ได้

สอนนักศึกษาในห้องเรียนมาถึงจุดนี้ ผมก็เลยโมเมเอาเองว่า บางทีวัฒนธรรมอาจจะหมายถึง

เรื่องของตัวเรา (มนุษย์) ที่เราไม่รู้ตัวก็ได้

 

created: 17 November 2008 17:23 Modified: 17 November 2008 17:28 [ Report Abuse ]
ดอกไม้
People Who Like This
 
Facebook
Twitter
Google

Other Posts By This Blogger

ความเห็น

555 สำหรัญผมก็เข้าใจง่ายๆว่า วัฒนธรรมเป็นธรรมเนียมปฏิบัติของกลุ่มคน ชุมชน ที่ทำจนเป็นนิสัย เช่นการยกมือไหว้ทักทาย ที่มีรูปแบบต่างกันไปตามกลุ่มคนต่างๆครับ

ซึ่งการปฏิบัติบางอย่างก็ไม่รู้เหตุผล เพราะเป็นสิ่งที่กลุ่มคนสร้างขึ้นมาเอง

ร่วมแสดงความเห็นในหน้านี้

ชื่อ:
อีเมล:
IP แอดเดรส: 54.204.142.143
ข้อความ:  
เรียกเครื่องมือจัดการข้อความ
   
ยกเลิก หรือ