เชิญชวนร่วมเขียนเรื่องราวความสุขของท่าน ผ่าน Share.psu.ac.th โดยใส่คำสำคัญ PSU.QWL

จารี ทองสกูล
Ico64
เครือข่าย
สมาชิก · ติดตาม: 0 · ผู้ติดตาม: 2

อ่าน: 2255
ความเห็น: 0

RSPO มาตรฐานการผลิตปาล์มน้ำมันอย่างยั่งยืน

เป็นมาตรฐานที่ตั้งขึ้นมาเพื่อบอกว่า "ถ้าปาล์มผ่านมาตรฐานดังกล่าวจะเป็นปาล์มที่ดี ไม่ทำลายสิ่งแวดล้อม"

 

 

 

โดย....ธีระพงศ์ จันทรนิยม

ศูนย์วิจัยและพัฒนาการผลิตปาล์มน้ำมัน

คณะทรัพยากรธรรมชาติ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์

 

         เหตุจากการต้องการน้ำมันปาล์มเพิ่มขึ้น ทำให้มีการขยายพื้นที่ปลูกไปในพื้นที่ป่า ซึ่งถือว่าเป็นการทำลายป่าไม้ ทำลายสิ่งแวดล้อม นอกจากนั้นยังมีผลกระทบต่อสังคมท้องถิ่น บ้างก็ว่าปาล์มนี่แหละทำโลกร้อน ท้ายที่สุดปาล์มน้ำมันกลับเป็นพืชที่น่ารังเกียจจากกลุ่มอนุรักษ์ทั้งหลาย

        เคยได้ดูโฆษณาต่อต้านสินค้าประเภทหนึ่งที่ผลิตจากน้ำมันปาล์ม ซึ่งเขาสื่อให้เห็นว่าน้ำมันปาล์มที่ใช้เป็นวัตถุดิบในการผลิตสินค้าดังกล่าว ได้จากน้ำมันปาล์มที่ปลูกในประเทศอินโดนีเซีย ซึ่งในการปลูกปาล์มน้ำมันในพื้นที่ดังกล่าวมีการทำลายป่า ซึ่งเป็นที่อยู่ของสัตว์ป่าต่างๆ โดยเฉพาะลิงอุรังอุตัง ดังนั้นถ้าจะรักษาป่าเอาไว้และรักษาชีวิตลิงอุรังอุตังเอาไว้ จะต้องร่วมใจกันงดบริโภคสินค้าดังกล่าวด้วย

         นอกจากประเด็นเรื่องการทำลายป่าแล้ว ยังมีประเด็นเรื่องผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ความหลากหลายทางชีวภาพ การเอาเปรียบแรงงาน และอื่นๆอีกมากกมายตามที่เขาจะคิดกัน จนบางครั้งทำให้คิดว่ามันเป็นแผนกีดกันทางการค้า (จากน้ำมันพืชชนิดอื่นๆ)หรือไม่?

         แต่เอาละ เมื่อปาล์มน้ำมันถูกกล่าวหา ซึ่งอาจจะมีความผิดจริงหรือไม่จริง หรือจริงบ้างไม่จริงบ้าง เพื่อให้อุตสาหกรรมปาล์มน้ำมันคงดำเนินต่อไป จึงมีการตั้งมาตรฐานขึ้นมาเพื่อบอกว่า ถ้าปาล์มผ่านมาตรฐานดังกล่าวจะเป็นปาล์มที่ดี ไม่ทำลายสิ่งแวดล้อม หรือข้อหาต่างๆที่ถูกกล่าวหา มาตรฐานดังกล่าวคือ มาตรฐาน RSPO

มาตรฐาน RSPO (Roundtable For Sustainable Palm Oil) เป็นมาตรฐานที่สนับสนุนให้มีการผลิตปาล์มน้ำมันอย่างยั่งยืน ตั้งแต่เกษตรกรผู้ผลิตทะลายปาล์ม โรงสกัดน้ำมันปาล์ม โรงกลั่นน้ำมันปาล์ม โดยแต่ละส่วนจะมีข้อกำหนดที่แตกต่างกัน ซึ่งทุกๆขั้นตอนของการผลิตปาล์มจนถึงผู้บริโภคจะต้องผ่านมาตรฐาน RSPO จะขาดขั้นตอนใดขั้นตอนหนึ่งไม่ได้

 

  

ตัวอย่างเช่น ผู้บริโภคจะกินบะหมี่กึ่งสำเร็จรูปยี่ห้อหนึ่ง ซึ่งในการผลิตบะหมี่กึ่งสำเร็จรูปส่วนใหญ่จะใช้น้ำมันปาล์มในการทอด เขาก็จะถามว่า น้ำมันปาล์มที่ใช้ทอดบะหมี่กึ่งสำเร็จรูปผ่านมาตรฐาน RSPO หรือไม่? ถ้าผ่านก็จะถามต่อว่าน้ำมันปาล์มดิบ (CPO) ที่โรงกลั่นซื้อมามีกระบวนการกลั่นที่ผ่านมาตรฐาน RSPO หรือไม่? ถ้าผ่านก็จะไล่ต่อไปว่า ทะลายปาล์มที่เข้าโรงสกัด ได้จากสวนปาล์มที่ผ่านมาตรฐาน RSPO หรือไม่? ถ้าผ่านมาตรฐาน RSPO ก็ถือว่า OK แต่ถ้าสวนปาล์มไม่ผ่าน RSPO น้ำมันกลั่นที่ใช้ทอดบะหมี่ ก็ไม่ ผ่านมาตรฐาน RSPO ทั้งที่โรงกลั่น และโรงสกัดผ่านมาตรฐาน RSPO

หลักการและข้อกำหนดของ RSPO

ในการที่จะผ่านมาตรฐาน RSPO สวนปาล์มน้ำมันหรือโรงงาน จะต้องผ่านหลักการที่สำคัญ 8 ข้อ ซึ่งกลุ่มและโรงงานที่ขอ RSPO จะต้องดำเนินการ ดังนี้

1) ความมุ่งมั่นให้เกิดความโปร่งใสและตรวจสอบได้  

ตัวอย่าง กรณีเกษตรกรรายย่อยในโครงการจะต้องทำสัญญาข้อตกลงเอกสารต่างๆที่มีจะต้องเปิดเผยให้ทราบได้ เอกสารที่เกี่ยวกับสิทธิ์ที่ดิน แผนงานด้านสุขภาพและความปลอดภัยต่างๆ

2) การปฏิบัติตามกฎหมายและระเบียบ  

โดยต้องปฏิบัติตามกฎหมายและระเบียบทั้งในระดับท้องถิ่น ระดับประเทศ และกฎระเบียบระหว่างประเทศที่ได้มีการให้สัตยาบันแล้ว เช่น ปฏิบัติตามระเบียบของการครอบครองที่ดิน สิทธิ์การใช้ที่ดิน เพื่อให้ผู้ปลูกปาล์มไม่มีการบุกรุก กฎหมายสิ่งแวดล้อม เพื่อไม่ทำลายสิ่งแวดล้อม หรือกฎหมายแรงงาน เพื่อแสดงว่ามีการใช้แรงงานอย่างถูกต้อง

3) ความมุ่งมั่นให้เกิดความมั่นคงทางเศรษฐกิจและการใช้เงินในระยะยาว  

ดังนั้นจะต้องมีแผนการบริหารจัดการที่มีเป้าหมายเพื่อให้เกิดความมั่นคงทางเศรษฐกิจและการเงิน เช่น มีแผนการใช้กล้าปาล์มที่มีคุณภาพสูง มีแผนการฝึกอบรมเพื่อให้เกิดความรู้แก่สมาชิก เพื่อให้เกิดผลผลิตปาล์มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง

 4) การใช้วิธีปฏิบัติที่ดีที่สุดของผู้ปลูกปาล์มน้ำมันและโรงงานสกัดน้ำมันปาล์ม  

จะจัดทำขั้นตอนการดำเนินงานในรูปแบบที่เหมาะสม มีการนำไปปฏิบัติและติดตามผลการดำเนินงานอย่างต่อเนื่อง เช่น ในกลุ่มเกษตรกร สมาชิกจะต้องมีการปฏิบัติเพื่อรักษาความอุดมสมบูรณ์ของดิน มีการบันทึกการใช้ปุ๋ย มีกลยุทธ์การบริหารจัดการดินที่มีปัญหา เช่น ดินทราย ดินเปรี้ยวจัด มีการบันทึกการใช้สารเคมี การจัดการศัตรูพืชแบบบูรณาการ

5) ความรับผิดชอบด้านสิ่งแวดล้อม การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ และความหลากหลายทางชีวภาพ 

จะต้องมีการระบุผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมที่อาจเกิดขึ้นจากการบริหารจัดการสวนปาล์มและโรงงานสกัดปาล์มน้ำมัน เช่น มีการจัดทำระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม (ISO 14001) มีการระบุพืชสัตว์ที่มีคุณค่าสูงต่อการอนุรักษ์ที่อยู่ในสวนปาล์ม และมีการอนุรักษ์ สำหรับโรงงานจะต้องมีการลดของเสีย การหมุนเวียนของเสียกลับมาใช้ใหม่ และการกำจัดของเสียที่มีลักษณะแสดงถึงความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อมและสังคม

6) ความรับผิดชอบต่อพนักงาน บุคคลและชุมชน ที่ได้รับผลกระทบจากผู้ปลูกปาล์มและโรงงานสกัด 

ในทางปฏิบัติหากสวนปาล์มหรือโรงงานมีกิจกรรมใดๆ จะต้องมีกระบวนการมีส่วนร่วมจากชุมชนที่มีผลกระทบต่อกิจกรรมดังกล่าว มีการจัดการข้อร้องเรียนหรือข้อร้องทุกข์ มีการชดเชยที่เป็นธรรม มีการจ้างงานตามกฎหมาย ต้องเคารพสิทธิของพนักงาน/ ลูกจ้าง เป็นต้น

7) การพัฒนาการปลูกปาล์มน้ำมันในพื้นที่ใหม่อย่างมีความรับผิดชอบ 

ในกรณีที่จะมีการขยายพื้นที่ปลูกจะต้องมีการประเมินผลกระทบด้านสังคมและสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสม ไม่มีการปลูกปาล์มในป่าปฐมภูมิ หรือในเขตที่มีคุณค่าต่อการอนุรักษ์

8) ความมุ่งมั่นในการปรับปรุงกิจกรรมหลักอย่างต่อเนื่อง 

ในการดำเนินงานจะต้องมีการตรวจติดตามและทบทวนกิจกรรมต่างๆอย่างสม่ำเสมอและมีแผนปฏิบัติงานที่แสดงถึงการปรับปรุงการดำเนินงานหลักอย่างต่อเนื่อง

 

จะเกิดอะไรขึ้น เมื่อเข้าสู่มาตรฐาน RSPO

เมื่อเข้าสู่มาตรฐาน RSPO ในส่วนของเกษตรกรจะต้องมีการปรับตัวให้เป็นเกษตรกรมืออาชีพมากขึ้น เนื่องจากต้องมีการเก็บข้อมูลเพื่อใช้เป็นหลักฐานในการขอมาตรฐาน RSPO และเกษตรกรจะต้องปฏิบัติตามหลักการทั้ง 8 ข้อ ซึ่งหลักการดังกล่าวถ้ามองอย่างเป็นกลางจะเห็นว่าล้วนแต่มีประโยชน์กับการพัฒนาปาล์มอย่างยั่งยืนทั้งสิ้น โดยเฉพาะหลักข้อที่ 4 หากเกษตรกรสามารถปฏิบัติได้ก็จะทำให้สามารถเพิ่มรายได้และมีความปลอดภัยกัลป์ชีวิตของเกษตรกรเอง

 

แนวโน้มการซื้อสินค้าจากปาล์มน้ำมันที่ต้องผ่าน RSPO

จากข้อมูลของสถาบันรับรองมาตรฐานไอเอสโอ พบว่า หลายประเทศได้มีการริเริ่มดำเนินการเพื่อการรับรองมาตรฐาน RSPO ในระดับชาติ อาทิ

  • ประเทศเนเธอร์แลนด์ : โดยกระทรวงเกษตรและการค้าต่างประเทศ (Ministry of Agriculture and Foreign Trade) ได้กำหนดภารกิจ Dutch Task Force on Sustainable Palm Oil – BLAZES THE TRAIL FOR SUSTAINABLE PALM OIL โดยข้อมูลล่าสุด ณ เดือนมีนาคม 2555 พบว่า น้ำมันปาล์มที่มีการใช้ในอุตสาหกรรมอาหารของเนเธอร์แลนด์ราว 21% ของปริมาณน้ำมันปาล์มทั้งหมด ได้รับใบรับรอง CSPO (Certified Sustainable Palm Oil) ตามมาตรฐาน RSPO เป็นที่เรียบร้อยแล้ว นอกจากนี้รัฐบาลเนเธอร์แลนด์ร่วมกับภาคเอกชนได้ร่วมมือกันผลักดันการรับรอง CSPO ให้ได้ 100% ภายในปี 2558
  • ประเทศเบลเยี่ยม : กำหนดความร่วมมือระหว่างหน่วยงานต่างๆ ทั้งภาครัฐและเอกชนภายใต้ภารกิจที่เรียกว่า Belgian Alliance
  • ประเทศอื่นๆ ในกลุ่มสหภาพยุโรป ได้แก่ ประเทศเยอรมันและประเทศอังกฤษประกาศคำมั่นสัญญาในการรับรองการผลิตน้ำมันปาล์มอย่างยั่งยืน หรือ CSPO

     นอกจากนี้ บริษัทผู้ค้าปลีกรายใหญ่ของโลกอย่างคาร์ฟู (Carrefour) ได้มีการจำหน่ายสินค้าน้ำมันปาล์มภายใต้ตราสินค้า (Brand) “ECOplant Cooking Oil” ถือเป็นสินค้าน้ำมันปาล์มเพื่อการบริโภคที่มีตลาดใหญ่เป็นอันดับสองของโลก โดย ECOplant Cooking Oilผลิตจากปาล์มน้ำมันที่ปลูกภายในประเทศอินโดนีเซีย ทั้งนี้ ภายในปี พ.ศ.2558 คาร์ฟูจะใช้วัตถุดิบปาล์มน้ำมันที่ได้รับการรับรองตามมาตรฐาน RSPO แบบ 100%

 

         การเตรียมความพร้อมสำหรับผู้ประกอบการภาคอุตสาหกรรมไทย : มาตรฐาน RSPO เป็นมาตรฐานเพื่อการรับรองตลาดทั้งห่วงโซ่อุปทาน นับตั้งแต่เกษตรกรผู้ปลูกปาล์มน้ำมันที่เป็นอุตสาหกรรมต้นน้ำ โรงงานสกัดน้ำมันปาล์ม ที่เป็นอุตสาหกรรมกลางน้ำ และผู้ผลิตผลิตภัณฑ์สุดท้ายเพื่อการบริโภค เช่น เบเกอรี่ ขนมอบกรอบ ไอศกรีม เนย ครีมเทียม นมข้นหวาน อาหารสำเร็จรูปและอาหารกึ่งสำเร็จรูป และอื่นๆรวมถึง อุตสาหกรรมการผลิตสินค้าอุปโภค เช่น สบู่ อุตสาหกรรมการผลิตเมทิลเอสเทอร์ (Methyl Ester) อุตสาหกรรมการผลิตโอลีโอเคมีคอล (Oleochemical Industry) อาทิ การผลิตสารลดแรงตึงผิว (Surfactant) การผลิตสีและสารเคลือบผิว การผลิตพลาสติกและผลิตภัณฑ์ที่ทำจากยางธรรมชาติ การผลิตฉนวนไฟฟ้า ซึ่งจัดเป็นอุตสาหกรรมปลายน้ำของ RSPO

อย่าตะหนกกับ RSPO เกินไป

       คำถามว่า ถ้าเราไม่ผ่านมาตรฐาน RSPO เราจะขาย CPO ไม่ได้ใช่หรือไม่? อันที่จริงแล้ว ถ้าเราไม่มีการส่งสินค้าที่ผลิตจากปาล์มไปยังประเทศที่มีข้อกำหนด RSPO ก็ไม่มีปัญหา เช่น ถ้าเรามีน้ำมันปาล์มบริสุทธิ์ซึ่งไม่ได้มาตรฐาน RSPO เราจะส่งไปขายในประเทศที่กำหนดมาตรฐานดังกล่าวไม่ได้ (เช่น ประเทศในแถบยุโรป) แต่สามารถส่งไปยังประเทศที่ไม่กำหนดมาตรฐาน RSPO ได้ เช่น ประเทศพม่า จีน หรือจำหน่ายในประเทศ แต่อย่างไรก็ตามหากเรามีมาตรฐาน RSPO เราก็จะมีทางเลือกในการจำหน่ายสินค้ามากขึ้น

สถานการณ์ดำเนินการตามมาตรฐาน RSPO ของไทย

     ในช่วงปี 2553-2555 ได้มีความร่วมมือระหว่าง GTZ และโรงงานสกัดปาล์มน้ำมัน 4 แห่ง ได้แก่ บริษัท ยูนิวานิชน้ำมันปาล์ม จำกัด (มหาชน) บริษัท สหอุตสาหกรรมน้ำมันปาล์ม จำกัด (มหาชน) บริษัท ทักษิณอุตสาหกรรมน้ำมันปาล์ม (1993) จำกัด และบริษัท สุขสมบูรณ์น้ำมันปาล์ม จำกัด ร่วมกันสร้างมาตรฐาน RSPO สำหรับกลุ่มเกษตรกรผู้ปลูกปาล์มรายย่อย ซึ่งปัจจุบันกลุ่มเกษตรกรดังกล่าวของทั้ง4 บริษัท ได้รับมาตรฐาน RSPO เรียบร้อยแล้ว ซึ่งนับว่าเป็นกลุ่มเกษตรกรผู้ปลูกปาล์มน้ำมันรายย่อย กลุ่มแรกของโลก ที่ผ่านมาตรฐาน RSPO

 

         จากบทเรียนของกลุ่มเกษตรกรดังกล่าว จะเห็นว่าการเข้าสู่มาตรฐาน RSPO ไม่ได้ยาก หรือลำบากจนทำไม่ได้ หากแต่ต้องมีความทุ่มเทและทำงานอย่างจริงจังเท่านั้นเอง เหมือนที่คนโบราณเคยบอกว่า “หากเกษตรกรไทยทุ่มเททำเกษตรอย่างจริงจัง ยากที่เกษตรกรใดๆในโลกจะสู้ได้”


บทความตีพิมพ์ในวารสาร The Plant Magazine ปีที่ 2 เล่มที่ 23 : 2556


 แหล่งข้อมูล

: http://www.masci.or.th/upload%5Cwarningfile%5CwarningRSPO.pdf

www.sea-cr.com/.../RSPO%20NI/what%20is%20RSPO.pdf

: การผลิตน้ำมันปาล์มอย่างยั่งยืนตามกรอบ RSPO : หลักการและเกณฑ์กำหนดของประเทศไทย (TH-NI)

: การจัดทำตัวชี้วัดและแนวปฏิบัติของประเทศไทยเพื่อการผลิตน้ำมันปาล์มอย่างยั่งยืนภายใต้กรอบ RSPO (GTZ)

 

หมวดหมู่บันทึก: บริการวิชาการ
สัญญาอนุญาต: ซีซี: แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า-อนุญาตแบบเดียวกัน Cc-by-nc-sa
สร้าง: 05 กุมภาพันธ์ 2556 09:57 แก้ไข: 06 กุมภาพันธ์ 2556 15:36 [ แจ้งไม่เหมาะสม ]
ดอกไม้
สมาชิกที่ให้กำลังใจ
 
Facebook
Twitter
Google

บันทึกอื่นๆ

ความเห็น

ไม่มีความเห็น

ร่วมแสดงความเห็นในหน้านี้

ชื่อ:
อีเมล:
IP แอดเดรส: 54.211.180.175
ข้อความ:  
เรียกเครื่องมือจัดการข้อความ
   
ยกเลิก หรือ